Traditionele beleggingsfondsen zijn lange tijd de basis voor een beleggingsportefeuilles geweest. De laatste tien jaar is er echter een alternatief opgekomen: indexfondsen of trackers ('exchange-traded funds', ETF).

Hoewel ETF's als sinds de jaren '90 bestaan, is hun populariteit de laatste jaren flink toegenomen, en worden ze door meer en meer individuen en onafhankelijke financiële adviseurs gebruikt.

ETF's bevatten, net zoals traditionele fondsen, een verzameling van aandelen of obligaties. Het voornaamste verschil tussen een ETF en een traditioneel fonds is hoe de belegger zijn of haar aandelen koopt en verkoopt. Waar beleggers in traditionele fondsen hun aandelen van een asset manager kopen en terug verkopen aan diezelfde asset manager als ze de uitbetaling willen, moeten beleggers die ETFs kopen of verkopen handelen met andere beleggers in de markt, alsof ze aandelen van Royal Dutch Shell willen kopen of verkopen. Om die reden moeten individuele beleggers een broker gebruiken om ETF-aandelen te verhandelen.

ETF's worden gedurende de dag verhandeld op een beurs (zoals Euronext Amsterdam of de London Stock Exchange), net zoals aandelen. Maar traditionele beleggingsfondsen noteren slechts een keer per dag (meestal om 17.30) en beleggers moeten hun biedingen voor die tijd plaatsen om de prijs van die dag te krijgen.

Een ander verschil is dat je zo ongeveer alles met ETF-aandelen kunt als wat je ook met een gewoon aandeel kunt doen, zoals markt- en limietbepalingen, shorting en het kopen in de marge.

Het ETF-universum heeft heel wat fondsen die zich concentreren op één marktsector, industrie, of geografische regio. Stel dat je de voorkeur geeft aan indexen en je wilt een specifieke hoek van de markt bezitten, zoals bedrijven in de chemiesector. Er zullen niet veel beleggingsfondsen zijn die zich uitsluitend met deze sectoren bezighouden – maar wel ETF's. Er zijn ook veel meer ETF's die zich met individuele landen bezighouden. ETF's bieden beleggers een manier om in een hoek van de markt te investeren zonder alles op één of twee aandelen te gooien (bovendien is het meer kostenefficiënt qua makelaarsbetaling).

Zoals de meeste passieve beleggingsinstrumenten, zijn ETF's ontworpen om de opbrengsten van benchmark index te imiteren. De gemakkelijkste manier om dit te bereiken is door middel van fysieke replicatie, waarbij de ETF-beheerder simpelweg de onderliggende activa van de index aankoopt, of het nu aandelen, obligaties of zelfs goudstaven zijn.

Een andere populaire methode van het volgen van de index is synthetische replicatie, waarbij de beheerder een ruilcontract met een beleggingsbank aangaat, die ermee instemt om de indexopbrengst te betalen in ruil voor een kleine beloning en elke opbrengst op zakelijk onderpand uit de portefeuille.

Tracking error is de term die gebruikt wordt om de afwijking van de opbrengst van een ETF-portfeuille van diens benchmark te beschrijven. De grootste bron van tracking error is over het algemeen de druk van kosten en belastingbetalingen op dividenduitbetalingen. Caps op de activaspreiding van één instrument kunnen ook voorkomen dat de ETF exact de allocatie van de benchmark dupliceert. In sommige gevallen, vooral met indexen voor vastrentende beleggingen of aandelen in opkomende markten, zal de ETF-beheerder zijn toevlucht zoeken tot een portefeuille die de minst liquide aandelen uit de index niet bevat.