Wat is een obligatie?

In een serie artikelen over obligaties en obligatiefondsen bespreekt Morningstar de beginselen van beleggen in schuldpapier. Deel 1: wat is een obligatie?

Morningstar 02 oktober, 2012 | 8:00

Obligaties en aandelen hebben een fundamenteel verschil. Wanneer een belegger een aandeel van een onderneming koopt, koopt hij feitelijk een stukje van de onderneming. Hij is voor dat stukje eigenaar van de onderneming. De prijs van het aandeel fluctueert en kan boven of onder de prijs liggen waarvoor het is gekocht.
De onderneming is niet verplicht om de koers op een bepaald niveau te houden, alhoewel zij zich natuurlijk wel moet houden aan de wet en de geldende voorschriften met betrekking tot de boekhouding en verslaglegging. De markt (vraag en aanbod) bepaalt de koers. De belegger hoopt winst te maken door de aandelen tegen een hogere prijs te verkopen dan waarvoor hij ze kocht, maar hij heeft geen garantie dat dit werkelijk zal gebeuren. 

Wanneer een belegger besluit om een obligatie te kopen, leent hij zijn geld aan degene die de obligatie uitgeeft. Dat geld zal in normale gevallen worden terugbetaald. Een obligatie is dan ook een schuldbewijs. De opbrengst op een obligatie bestaat uit twee delen. Een gedeelte wordt terugbetaald in de vorm van rentebetalingen. De omvang van deze betalingen hangt af van wat de couponrente wordt genoemd, die in de meeste gevallen vast is. De rest van de betaling is afkomstig van het terugbetalen van de aanvankelijke investering, ook wel bekend als de hoofdsom, aan het eind van de looptijd van de obligatie.

Zowel overheden als ondernemingen kunnen obligaties uitgeven. De term obligatie kan dus zowel slaan op schulden van bedrijven (bedrijfsobligaties / corporate bonds) als van overheden (staatsobligaties / government bonds, of treasuries als het om Amerikaanse staatsobligaties gaat). Obligaties variëren in looptijd en worden in vele valuta’s uitgegeven. De levensduur van een obligatie wordt de looptijd genoemd. 

Kredietwaardigheid 
De reputatie van obligaties bestaat eruit dat ze een veilig alternatief zijn ten opzichte van aandelen. In de realiteit varieert het niveau van zekerheid echter. Op dezelfde manier als waarop het uitlenen van EUR 100 aan uw beste en meest betrouwbare vriend relatief veilig is, is het beleggen in een overheidsobligatie relatief veilig. Net zoals de vriend niet uit uw blikveld zal verdwijnen en de lening zal terugbetalen, worden ook de meeste overheden gezien als instellingen die niet failliet kunnen gaan en hun verplichtingen na zullen komen. 

Sommige ondernemingen zijn financieel gezonder dan andere. Een manier voor potentiële obligatiehouders om de kredietwaardigheid te pijlen, is het kijken naar de kredietrating van het uitgevende bedrijf. Deze worden toegekend door ratingbureau’s als Moody’s en Fitch. Een rating van AAA+ tot BBB- indiceert dat een onderneming "beleggingswaardig" (investment grade) is, terwijl lagere ratings (BB+ tot en met D) bekend staan als "speculatief" (sub-investment grade).

Opbrengsten
Omdat rationele beleggers geneigd zijn hun zuurverdiende geld in de veiligste effecten te stoppen, moeten uitgevers van obligaties met een lagere kredietwaardigheid een hogere opbrengst bieden om beleggers te verleiden. Als de overheid bijvoorbeeld een couponrente van 4 procent biedt, zullen aanbieders van obligaties met de kwaliteit AAA+ tot BBB+ bijvoorbeeld 5.5 prcoent bieden terwijl aanbieders van speculatieve obligaties misschien wel een rendement van 7.5 of 8 procent moeten beloven. Men kan dit principe verduidelijken door een grafiekje te tekenen met een dalende lijn. Als de kredietwaardigheid hoog is, is de verwachte opbrengst laag en vice versa. 

Wie een obligatiebeleggingsfonds overweegt, kan onder de indruk raken van de voorspelde opbrengsten die een fondsaanbieder afdrukt in zijn advertenties. Maar een nuchtere belegger moet zich realiseren dat hogere opbrengsten vrijwel altijd hogere risico’s met zich meebrengen. High yield obligaties klinken aantrekkelijk, maar het is enkel een nieuwere naam voor junk bonds (rommelobligaties). Dat betekent niet dat een belegger er geen goede opbrengst mee kan behalen, maar wel dat het risico van wanbetaling op deze obligaties hoger is.

Denkt u alles te weten over beleggen? Klik hier om dat te bewijzen met de Morningstar Investing Mastermind Quiz.

Over de auteur

Morningstar