Cruciale tijd voor actieve beleggingsfondsen door sterke opkomst ETFs en indexfondsen

Beleggers kiezen steeds meer voor ETFs en indexfondsen ten koste van actief beheerde beleggingsfondsen. Dat maakt onderzoek van Morningstar duidelijk. “Deze opmars verandert de verhoudingen in fondsenland. Het vergroot de concurrentie tussen 'actief' en 'passief' en zet actieve fondsen onder druk om aan de verwachtingen te voldoen. Een kwaliteitsimpuls van het fondsenaanbod is onvermijdelijk.”

Maarten van der Pas 09 april, 2015 | 9:23
Facebook Twitter LinkedIn

In het kort

  • Amerikaanse beleggers beleggen steeds meer in ETFs en indexfondsen. In Europa tekent deze ontwikkeling zich ook af, maar nog in kleinere mate.

  • Beleggers tonen duidelijke voorkeuren voor bepaalde beleggingscategorieën als ze passief beleggen. Amerikaanse aandelen en staatsobligaties worden met ETFs en indexfondsen bespeeld. Dividend, high yield obligaties en emerging market debt vinden beleggers geschikter voor actief fondsbeheer

  • Door de opkomst van passief beheerde beleggingsfondsen breken er cruciale tijden aan voor actief beheerde fondsen waarin deze hun bestaansrecht moeten bewijzen. Actieve fondsen zullen ook echt actief moeten gaan beleggen.

  • De kosten van actief beheerde beleggingsfondsen moeten verder omlaag en het aanbod van beleggingsfondsen moet worden verkleind.


Als de Verenigde Staten – zoals vaker - het voorland zijn van beleggingstrends in Europa, dan zullen Europese beleggers de komende jaren steeds meer in passief beheerde beleggingsfondsen als ETFs en indexfondsen investeren. In de afgelopen zeven jaar zijn Amerikaanse beleggers meer en meer in passieve aandelen- en obligatiefondsen gaan beleggen. In Europa tekent begint deze ontwikkeling zich voorzichtig af te tekenen. Dat blijkt uit onderzoek van Morningstar naar de kapitaalstromen van en naar actieve en passief beheerde beleggingsfondsen.

In de VS groeide in de periode 2008-2014 het vermogen onder beheer van ETFs en indexfondsen die een aandelen- of obligatie-index volgen met 217 procent van USD 1.283 miljard naar USD 4.065 miljard.
Actief beheerde concurrenten zagen in de afgelopen zeven jaar hun beheerde vermogen met ‘slechts’ 56 procent toenemen.

Actief domineert weliswaar in omvang nog steeds het Amerikaanse fondsenlandschap met een vermogen onder beheer van USD 8.423 miljard per december 2014, maar cumulatief stroom er slechts USD 595 miljard naar actief beheerde fondsen in tegenstelling tot USD 1.733 miljard naar passief beheerde fondsen. Passief wist in de afgelopen zeven jaar zijn marktaandeel te laten stijgen met 13,4 procentpunt tot 32,6 procent (zie tabel).

(Klik op tabel voor ware formaat)


“Passief beheerde aandelen- en obligatiefondsen in Amerika noteerden in 2014 een instroom van USD 467 miljard. Dat is meer dan hun passieve tegenhangers in deze twee beleggingscategorieën zagen binnenkomen in 2010, 2011, 2012, 2013 én 2014 samen”, illustreert Jeffrey Schumacher, analist bij Morningstar en uitvoerder van het onderzoek, de sterke trend. “Vorig jaar namen passieve fondsen 99 procent van de geschatte netto-instroom bij beleggingsfondsen voor hun rekening. In de afgelopen zeven jaar of 84 maanden was er bij passieve fondsen maar zeven maanden sprake van een netto-uitstroom. Actieve fondsen zagen 27 maanden meer geld uitgaan dan binnenkomen.”

Europa aan het begin
In Europa is deze ontwikkeling ook gaande, maar – nog – niet zo sterk als in de VS. In de periode 2008-2014 nam het vermogen onder beheer van passieve fondsen met EUR 510 miljard toe van EUR 195 naar EUR 705 miljard: een stijging van 261,5 procent.

Europese beleggers steken echter nog steeds meer geld in actief dan in passief. In de afgelopen zeven jaar was de cumulatieve netto-instroom voor actief beheerde beleggingsfondsen EUR 518 miljard tegenover EUR 328 miljard voor passieve fondsen. Het marktaandeel van ETFs en indexfondsen nam toe tot 15,3 procent, een stijging van 6.5 procentpunt. Passief is daarmee in Europa half zo klein als in de VS.

Uit het onderzoek blijkt, dat Amerikaanse beleggers begin 2008 22 procent van het belegde vermogen in aandelen aanhielden in passieve fondsen. Eind 2014 is dit percentage opgelopen naar 37,7 procent. Bij obligaties was ook een indrukwekkende groei te zien, maar op een lager niveau dan voor aandelen: 9,2 procent begin 2008 tegenover 19,5 procent eind 2014.

Europa laat hetzelfde beeld zien, maar het marktaandeel van passief is lager. Daar groeide het marktaandeel van passieve fondsen bij aandelen van 11 procent begin 2008 naar 20,6 procent eind 2014. Voor passieve obligatiefondsen waren deze cijfers 4,7 procent en 8,3 procent.

Duidelijke voorkeuren
Beleggers hebben bij hun keus voor passieve beleggingsfondsen wel duidelijke voorkeuren voor bepaalde beleggingscategorieën. Zo laten beleggers in Amerika en Europa voor Amerikaanse aandelen actieve fondsen steeds vaker links liggen en kiezen ze voor ETFs en indexfondsen. In de periode 2008-2014 stroomde er in de VS USD 636 miljard naar passieve fondsen in Amerikaanse aandelen waar actieve fondsen juist USD 516 zagen wegstromen (zie grafiek). In Amerika zit per eind december 2014 38,7 procent van het beheerde vermogen in Amerikaanse aandelen in ETFs en indexfondsen.


Cumulatieve kapitaalstromen naar beleggingsfondsen in Amerikaanse aandelen: actief versus passief


(Klik op grafiek voor ware formaat)

Europa volgt de Vs wederom, maar op kleinere schaal. Europese beleggers staken de afgelopen zeven jaar EUR 45 miljard in passieve beleggingsfondsen in Amerikaanse aandelen tegenover EUR 30 miljard voor actieve varianten. Het marktaandeel van passief beleggen in Amerikaanse aandelen is in Europa 32,7 procent (per december 2014).

“De Amerikaanse aandelenmarkt is waarschijnlijk de meest efficiënte markt ter wereld waardoor het voor actieve fondsbeheerders moeilijk is om de benchmark te verslaan. Daarnaast zijn de kosten voor grote passieve indexfondsen en ETFs tot een minimum gedaald. iShares rekent 0,09 procent voor zijn S&P 500 ETF en Vanguard bewijst met 0,07 procent dat het nog lager kan. Deze kosten staan in schril contrast met de gemiddeld 1,04 procent die beleggers voor een actief beheers fonds in Amerikaanse aandelen betalen. Hierdoor zijn ETFs en indexfondsen voor beleggers een aantrekkelijke en goedkope optie”, licht Schumacher toe. Hij maakt wel een belangrijke nuancering bij de cijfers: “Passieve fondsen domineren vooral het type fondsen dat zowel in Amerikaanse waarde als groeiaandelen belegt. Bij fondsen die zich specifiek richten op waarde-aandelen of groeiaandelen voert actief beheer de boventoon.”

Een andere beleggingscategorie waar actieve fondsen zowel in de VS als Europa kampen met uitstroom en passieve concurrenten geld zien instromen zijn staatsobligaties. Kosten spelen een belangrijke rol bij staatsobligatiefondsen en dan staan goedkopere ETFs en indexfondsen er beter voor bij beleggers.

Sectorfondsen vormen een categorie waar de actieve variant onder druk staat. Het vermogen onder beheer van sectorfondsen neemt nog steeds toe, maar actief beheerde sectorfondsen profiteren daar steeds minder van. Europese beleggers hebben nog het gros van hun vermogen in sectorfondsen belegd via actieve strategieën, maar de verhouding tussen actief en passief zou in dit segment weleens snel kunnen veranderen. In de periode 2008-2014 zagen actief beheerde sectorfondsen EUR 2,6 miljard uitstromen waarbij er sinds 2011 jaar op jaar per saldo geld is onttrokken. Passief beheerde sectorfondsen daarentegen realiseerden een netto-instroom van EUR 6,6 miljard. Overigens is in Europa het marktaandeel van passief beheerde sectorfondsen met 11,7 procent nog klein in vergelijking met de VS waar dat al 47,4 procent is.

Drie beleggingscategorieën waarbij beleggers duidelijk meer fiducie hebben in actief dan in passief fondsbeheer zijn dividend, high yield obligaties en obligaties uit opkomende markten (emerging market debt of emd). Morningstar heeft eerder al eens uiteengezet dat het geen voorstander van passieve dividendstrategieën is. Voor meer exotische beleggingscategorieën als high yield en emd kiezen beleggers toch voor een actieve fondsbeheerder.
Voor aandelen uit opkomende markten kiezen Europese beleggers nog voor actief beheerde fondsen. In Amerika is het percentage beheerd vermogen dat via passieve fondsen in deze markt wordt belegd met 45 procent (per eind 2014) veel hoger.

Cruciale tijden
De brede trend van een verschuivende voorkeur van beleggers van actief beheerde naar passief beheerde fondsen vindt Schumacher begrijpelijk. “Met de wetenschap dat 80 procent van de actief beheerde fondsen niet in staat is om de benchmark te verslaan en deze ook nog eens duurder zijn dan ETFs en indexfondsen is het niet vreemd dat beleggers naar deze laatste kijken. Met een passief fonds is hun rendement ook niet hoger dan de index, maar ze betalen in dat geval niet voor een beheer- en analistenteam om de index juist te verslaan.”

Hoewel Europa nu nog achterloopt op de VS als het gaat om de toepassing van passieve beleggingsfondsen is het volgens Schumacher een kwestie van tijd voordat indexfondsen en ETFs een grotere rol gaan spelen in de portefeuilles van Europese beleggers. “Europese beleggers worden zich steeds meer bewust van de relatie tussen kosten en rendement. De geschetste ontwikkeling dwingt aanbieders en beheerders van actieve fondsen om eens goed in de spiegel te kijken en een kritische zelfevaluatie toe te passen. Actieve fondsen zijn zeker niet ten dode opgeschreven en er zijn wel degelijk actieve fondsen die voor beleggers waarde weten toe te voegen. Maar door de opkomst van passief breken er cruciale tijden aan voor actief waarin het zijn bestaansrecht moet bewijzen.”

Fondshuizen zullen volgens Schumacher een aantal gevoelige zaken voortvarend moeten aanpakken. “Ten eerste dient actief fondsbeheer ook echt actief te worden. Zogenaamde ‘indexhuggers’, actief beheerde fondsen die nauwelijks afwijken van de benchmark, hebben geen toekomst. Ten tweede zullen de kosten van actief fondsen verder omlaag moeten om concurrerend te kunnen zijn met ETFs en indexfondsen. En ten derde moet het aanbod van beleggingsfondsen drastisch op de schop. Fondshuizen moeten zich focussen op die beleggingsstrategieën waarin ze het verschil kunnen maken en niet langer een breed palet van fondsen aanbieden. Het is een stap achteruit om er uiteindelijk twee vooruit te kunnen zetten.”


Morningstar en Fondsnieuws vroegen beleggingsprofessionals naar hun mening over de conclusies uit bovenstaand onderzoek. Lees het artikel 'Enquête: aanbod beleggingsfondsen is te groot’ voor de resultaten van deze peiling.

 

Facebook Twitter LinkedIn

Over de auteur

Maarten van der Pas

Maarten van der Pas  is Financial Markets Editor bij Morningstar Benelux

© Copyright 2022 Morningstar, Inc. Alle rechten voorbehouden.

Voorwaarden        Privacybeleid        Cookie Settings